Амир Олимхон ибн Абдулаҳадхон (1880–1944) – Бухоро амирлигининг сўнгги амири бўлиб, 1911 йилдан 1920 йилгача ҳукмронлик қилган. Унинг тўлиқ исми Олимхон ибн Абдул-Аҳадхон ибн Музаффархон ибн Насруллоххондир. У 1911 йили отаси Абдулаҳадхон вафот этганидан сўнг тахтга ўтирган.

Сиёсий фаолияти

Амир Олимхон ҳукмронлиги даврида Бухоро амирлиги Россия империясининг таъсири остида бўлган, аммо у мустақил ички сиёсат юритишга ҳаракат қилган. У ислоҳотларни амалга оширишга уринишлар қилган, лекин анъанавий ва консерватив дин ва сиёсий доиралар қаршилиги сабабли бу ислоҳотлар тўлиқ рўёбга чиқмаган.

Басмачилар ва Советлар билан тўқнашув

1917 йилги Октябрь инқилобидан кейин Бухорода ҳам сиёсий беқарорлик кучайди. 1920 йилда Совет армияси Бухорога кириб келди ва Амир Олимхон ҳокимиятдан маҳрум этилди. Шу билан Бухоро амирлиги тугатилиб, унинг ўрнида Бухоро Халқ Совет Республикаси ташкил этилди.

Муҳожират ҳаёти

Совет босқинидан сўнг Амир Олимхон аввал Афғонистонга ҳижрат қилади. У 1944 йилда Афғонда вафот этди ва шу ерда дафн этилди.

Мероси ва тарихий аҳамияти

Амир Олимхоннинг ҳукмронлик даври Ўрта Осиёда янги тарихий даврнинг бошланишини белгилаб берди. Унинг шахсияти ва фаолияти ҳақида турли баҳслар мавжуд: баъзилар уни консерватив ва ислоҳотларга қарши деб баҳолашса, бошқалар уни ўз давридаги сиёсий мураккабликларга қарши курашган миллий етакчи сифатида кўришади.

Қизиқарли фактлар:

· Амир Олимхон жуда зиёли шахс бўлиб, бир нечта тилларни билган (араб, форс, рус).

· У ўз замонасининг машҳур кутубхоналари ва мадраса ҳомийларидан бири бўлган.

· Вақт ўтиши билан унинг номи миллий мероснинг бир қисмига айланган ва турли асарларда у тилак билан тилга олинади.

Абу Муслим

(профессор, сиёсий таҳлилчи)