У тарихга Георгий Константинович Жуков сифатида кирган — Ғалаба маршали, Берлинни олган ва нацист Германиясининг таслим бўлишини қабул қилган инсон. Аммо чуқурроқ қаралса, «Жуков» фамилияси авлодда фақат XIX аср ўрталарида пайдо бўлгани ва у қўмондоннинг отасига ҳатто ўз онаси ҳам бўлмаган аёлдан ўтгани маълум бўлади. Маршалнинг бобосининг келиб чиқиши эса ҳалигача сир бўлиб қолмоқда ва у грек илдизлари ҳақидаги гап-сўзларни келтириб чиқарган.

Ёзув билан қолдирилган топилма бола: Константин қандай қилиб Жуков бўлган

Георгий Константиновичнинг отаси — Константин Артемьевичнинг тарихи Москвадаги етимхонадан бошланган. Тахминан 1841–1844 йилларда (аниқ сана маълум эмас) у ерга бир чақалоқ ташлаб кетилган. Боланинг ёнидан шундай ёзув топилган: «Ўғлимни Константин деб чақиринг».

Болага тахминан уч ой бўлган. Кўп ўтмай уни Калуга губерниясидаги Чёрная Грязь қишлоғида яшаган фарзандсиз бевa Анна Жукова етимхонадан олиб кетган. У асраб олган болани тарбия қилгани учун давлатдан ойига уч рубль олган.

Георгий Жуковнинг ўзи «Воспоминания и размышления» хотираларида болани ташлаб кетган номаълум онани оқлаган. У аёлни бунга «чиқиш йўли йўқ оғир аҳвол» мажбур қилган деб ҳисоблаган. Она исмни кўрсатгани эса, унга бефарқ бўлмаганини англатади.

Шундай қилиб, Константин фамилияни асраб олган онасидан олган. Отасининг исми эса сирлигича қолган.

Артемьевич, Андреевич ёки Иванович: чалкаш отчилик

Тарихчилар ҳалигача маршалнинг отаси қандай отчилик билан аталгани ҳақида баҳс қилишади. Турли манбаларда уч хил вариант учрайди:

* Константин Артемьевич — бу отчилик Жуковнинг ўз хотираларида ва кўпчилик биографияларда келтирилган.

* Константин Андреевич — бу версия Виктор Устиновнинг «Жуков. Портрет великого полководца» китобида келтирилган.

* Константин Иванович — Лев Исаков «Русская война: дилемма Кутузова-Сталина» китобида етимхоналарда қариндошлигини билмаган болаларга кўпинча Иванович отчилиги берилганини таъкидлайди.

Артемьевич отчилиги қаердан пайдо бўлгани ҳатто тахминан ҳам маълум эмас. Эҳтимол, у асраб олган онаси оиласида берилган ёки унинг отчилиги билан боғлиқ. Жан Лопез ва Лаша Отхмезури «Жуков» биографиясида бу отчиликни ҳатто маршалнинг отаси учун ҳам сир деб аташади.

Бўлмаган грек: келиб чиқиш ҳақидаги гаплар

Отасининг келиб чиқиши ҳақидаги сир мустаҳкам афсонани келтириб чиқарган. Георгий Константинович замондошлар хотираларига кўра, бобоси эҳтимол грек бўлганини айтишни яхши кўрар эди.

Анна Давыдовна Миркина, «Новости» ахборот агентлиги муҳаррири, Жуков хотираларини тайёрлашда иштирок этган ва 1960-йилларда маршал бу гапларни тез-тез айтишини таъкидлаган. «У бобоси эҳтимол грек бўлганини такрорлашни яхши кўрар эди; у ҳазил қилганми ёки йўқ — аниқ эмас», деб ёзишади Лопез ва Отхмезури.

Атрофда ҳақиқатан ҳам боланинг отаси йўловчи «грек» бўлгани ҳақида гаплар юрар эди. Аммо бу версияни тасдиқловчи ҳеч қандай ҳужжат йўқ. Россияда машҳур одамларга ажойиб ёки зодагон келиб чиқиш уйлаб топиш анъанаси бор — худди Сталинни Пржевальскийнинг ўғли ёки ҳатто император Александр III нинг ўғли деб айтилгани каби.

Етим, этикдўз, бева: Константин Жуковнинг ҳаёти

Анна Жукова Константин тахминан саккиз ёшда бўлганида вафот этган. Болa Угодский Завод қишлоғига кетиб, этикдўз шогирди бўлган. Ҳунарни ўзлаштириб, 12 ёшида Москвага кетган ва машҳур немис устаси Вейс қўлида ишлаган.

1870 йилда Константин ўз қишлоғи Стрелковкадан бўлган деҳқон қизи Анна Ивановага уйланган. Уларнинг Григорий ва Василий исмли икки ўғли бўлган. Василий чақалоқликда вафот этган. 1892 йилда Константин бева қолган.

Шу йилнинг ўзида у иккинчи бор уйланган — яна Стрелковкадан бўлган Устинья Артемьевна Пилихинага. У 29 ёшда, Константин тахминан 50 ёшда бўлган. Устинья ҳам аввал бева бўлиб, биринчи никоҳидан Иван исмли ўғли бор эди.

1894 йил 20 мартда уларнинг Мария исмли қизи туғилган. 1896 йил 1 декабрда (эски услуб бўйича 19 ноябрда) — Георгий туғилган. Кейин 1899 йилда яна бир ўғил — Алексей туғилган, аммо у бир ярим йил яшаган.

Характери ва тақдири: тенглар билан меҳрибон, бошлиқлар билан келишмас

Замондошлари Константин Артемьевични озғин, кичик соқолли, сочлари «кружок» қилиб қирқилган инсон сифатида тасвирлайди. У ҳаракатчан, жонли, бир оз букчайган бўлган.

Қишлоқдошлари уни ҳурмат қилган. Виктор Устинов ёзишича, у меҳрибон, очиқкўнгил, ҳалол ва адолатли инсон бўлган. Тенглар билан юмшоқ, ҳатто баъзан бўшқовоқ бўлса, бошлиқлар билан келишмас эди.

Этикдўзлик катта даромад келтирмаган, у кўпроқ деҳқончилик билан шуғулланган. Шу билан бирга у иқтидорли инсон бўлган: ўзи мустақил ўқишни ўрганган, гармошка ва балалайка чалишни билган.

Жуковлар оиласи камтарона, аммо қашшоқ эмас эди. Уларнинг уйи бир хонали, омбори, сигири ва оти бўлган — бу ўша давр учун етарли бойлик саналган, чунки XX аср бошида ҳар учинчи деҳқондагина от бор эди.

Москвадан «ҳайдалиш»: инқилобчи ҳақидаги афсона

Жуков хотираларида отаси 1905 йилги ишчилар иш ташлашларида қатнашгани учун Москвада яшаш ҳуқуқидан маҳрум қилингани айтилган.

Замонавий тарихчилар архивларни ўрганиб, буни тасдиқловчи ҳеч қандай маълумот топишмаган. На полиция ҳужжатларида, на суд материалларида бундай ҳолат қайд этилган.

Эҳтимол, Константин Артемьевич молиявий сабаблар билан қишлоққа қайтган. У оиласига ойига 2–3 рубль жўнатган, аммо Стрелковкада қолган хотини бу ҳолатдан норози бўлган. Шунингдек, у спиртли ичимликларни кўп истеъмол қилган ва хотини унинг харажатларини назорат қила олмаган.

1906 йилда қишлоққа қайтганидан кейин у бошқа жойга кетмаган. 1921 йилда вафот этган ва Стрелковкада дафн этилган.

Маршал отасининг тарихи — бу етим деҳқон боланинг ўзи билмаган ҳолда бутун дунё танийдиган фамилия асосчисига айлангани ҳақидаги ҳикоядир. Константин Жуков ўзининг ҳақиқий ота-онасини ҳеч қачон билмаган. У ўғлининг ким бўлишини ҳам билмаган.

Фақат тахмин қилиш мумкин: бу меҳрибон ва ҳурматли инсон кичик Георгийга қараб нимани ҳис қилган? Ўз илдизлари ҳақида ўйлаганми? Ўғлига ўша «грек қони» ўтганми? Ёки бу фақат маршал қариликда яхши кўриб айтадиган гўзал афсонами? Ҳужжатлар жим. Демак, бу ҳикоя сирлигича қолишга ҳақли.

Абу Муслим тайёрлади