Пьер-Гаспар Шометт (1763–1794) — Француз инқилоби даврининг энг радикал ва зиддиятли арбобларидан бири бўлган. У айниқса дин ва черковга қарши кескин сиёсат юритгани, шунингдек Париж Коммунасидаги фаолияти билан тарихда из қолдирган.

Эрта ҳаёти ва шаклланиши

Шометт Францияда оддий оилада туғилган. У ёшликданоқ ижтимоий адолатсизликка қарши кайфиятда бўлиб, инқилобий ғояларга мойил бўлган. Маълумоти унчалик юқори бўлмаса-да, у кучли нотиқлик ва ташкилотчилик қобилиятига эга эди.

Инқилоб бошланиши билан у тезда сиёсий фаолиятга киришиб, халқ орасида таъсирли шахсга айланди.

Инқилобдаги роли

Француз инқилоби даврида Шометт:

Париж Коммунасида муҳим лавозимни эгаллади
халқни радикал чораларга чақирди
сиёсий ҳаётда фаол иштирок этди

У айниқса камбағал қатлам манфаатларини ҳимоя қилишга уринган ва ўзини “халқ вакили” сифатида кўрсатган.

Динга қарши сиёсат

Шометт инқилоб давридаги энг машҳур атеист ва античерков сиёсатчилардан бири эди.

Унинг фаолиятида:

черковларни ёпиш
динни жамоат ҳаётидан чиқариш
“Ақл ибодати” (Cult of Reason) ни тарғиб қилиш

каби ишлар муҳим ўрин тутган.

У диний анъаналар ўрнига ақл ва инсонни марказга қўйишни тарғиб қилган.

Қулаши ва қатли

Инқилобдаги сиёсий курашлар кучайган сари Шометт ҳам хавф остида қолди.

Максимилиан Робеспьер унинг радикал атеистик сиёсатини маъқулламади ва уни хавфли деб ҳисоблади.

1794 йилда Шометт ҳибсга олинди
Инқилобий трибунал томонидан суд қилинди
Шу йили гильотина орқали қатл этилди

Тарихий баҳолаш

Шометт шахсиятига турлича баҳо берилади:

Ижобий қарашлар:

халқ манфаатини ҳимоя қилган
инқилобий ўзгаришлар учун курашган

Танқидий қарашлар:

ўта радикал бўлган
дин ва анъаналарга қарши қаттиқ сиёсат юритган
террор даврида иштирок этган

Хулоса

Пьер-Гаспар Шометт — Француз инқилобининг энг кескин ва баҳсли фигураларидан бири.

Унинг ҳаёти шуни кўрсатадики:

инқилоб ўз фарзандларини ҳам аямайди
кеча қаҳрамон бўлган инсон, эртага қурбонга айланиши мумкин

Шометт тарихи — бу фақат бир инсон тарихи эмас, балки бутун бир даврнинг оғир ва зиддиятли қиёфасидир.

Абу Муслим (профессор)